Doof, Blind én Didgeridoo
Afgelopen zaterdag mocht ik een didgeridoo ervaring verzorgen voor mensen met zowel een visuele als auditieve beperking, waaronder ook volledig doofblinde deelnemers. Het was een van de activiteiten tijdens de uitgaansdag van de Nederlandse stichting voor DoofBlinden, georganiseerd door Rotaryclub 's-Gravenhage Residentie. In ruim 10 jaar was dit zonder twijfel de meest bijzondere en uitdagende workshop die ik heb gegeven.
Door de deelnemers werd de didgeridoo namelijk vooral gevoeld in plaats van gezien en gehoord. Door hen ritme en frequentie (trilling) te laten ervaren, ontstond toch direct verbinding met dit bijzondere instrument. De deelnemers leerden de basistonen en slaagden er zeer goed in om samen een ritme te spelen.
Hoe leg je didgeridoo uit aan mensen die niet kunnen horen en zien?
Didgeridoospelen vraagt bewustzijn van het lichaam en de ademhaling. Spierbewegingen van bijvoorbeeld de lippen, tong, wangen en buik (middenrif) hebben invloed op de klank en het ritme. Maar hoe leg je dat uit aan mensen die je niet of nauwelijks kunnen horen en zien? Het uitleggen van buikademhaling en ademsteun zorgde bijvoorbeeld voor bijzondere momenten. Door hen mijn buik te laten voelen terwijl ik speelde, konden zij ervaren hoe het lichaam werkt als je 'vanuit je buik' een ritme speelt. Het leidde tot prachtige reacties.
En alhoewel ik terughoudend ben met het spelen op het lichaam van deelnemers in reguliere workshops, werkte het hier perfect om ze de magie van didgeridoo te laten ervaren. Het leidde zonder uitzondering tot prachtige reacties. De trilling activeert dezelfde hersengebieden als bij mensen die muziek horen. Fascinerend vind ik dat.
Eén van de deelnemers kon geen genoeg krijgen van de trillingen van de didgeridoo die hij bij het spelen op zijn lichaam kon voelen. Omdat de didgeridoo intense ervaringen teweeg kan brengen, houd ik goed in de gaten hoe deelnemers daarop reageren. Toen ik via de begeleider navroeg of ik beter kon stoppen, omdat non-verbale signalen (i.c.m. de aanwezige beperking) niet volledig duidelijk voor me waren, was het antwoord overduidelijk: "Nee, meer, meer, meer!" Het enthousiasme, de dankbaarheid en die pure beleving bezorgden mij deze dag meerdere keren kippenvel.
Ook de Aboriginal kunst op de traditionele didgeridoos die ik had meegenomen, werd op bijzondere wijze ervaren. Waar de meeste mensen kunst (dotpainting en houtsnijwerk) natuurlijk ‘gewoon’ kunnen bekijken, werd die hier vooral gevoeld. Zo werden vormen, structuren en patronen ontdekt. Aboriginal Dotpainting werkt verrassend goed als een vorm van ‘braillekunst’.
Communicatiewonderen
Daarnaast was ik diep onder de indruk van de samenwerking tussen deelnemers en begeleiders/tolken. Zij verrichten samen ware wonderen in de communicatie. Zo werd alles vertaald naar gebarentaal voor dove deelnemers en bijv. tactiele gebarentaal voor doofblinde deelnemers.
Aan de deelnemers: dank voor jullie enorme enthousiasme, positiviteit en humor. Jullie hebben mijn visie op de wereld weer een stuk verruimd.
01-06-2026